اوقات فراغت و معانی آن
تفریحاتی سالم برای تمام گروههای سنی
اوقات فراغت ترکیبیای است چند پهلو. باید گفت اوقات فراغت از چی؟ اوقات فراغت از کار. اوقات فراغت از خواب. اوقات فراغت از خانواده. اوقات فراغت از تحصیل و یا اوقات فراغت از خیلی چیزهای دیگر. هرکسی برای زندگیاش برنامه ای دارد. وقتی برای کار. وقتی برای با خانواده بودن. وقتی برای عبادت و وقتی برای تفریح و سرگرمی. عقل اینطور حکم میکند. پس برای یک انسان با برنامه، اوقات فراغتی نمی ماند. البته در این دوره و زمانه به همان وقتی که برای تفریح و سرگرمی کنار گذاشته می شود می گویند اوقات فراغت(که به نظر بنده کمی غلط است). ولی چاره چیست. پس سوالمان می شود اینکه بهتر است اوقات فراغت(البته من اصلا این کلمه را قبول ندارم) مان را چگونه پر کنیم؟
تفریحاتی که می توان اوقات فراغت را با آنها پر کرد:
الف) برای کوچکترها (گروه سنی الف، ب، جیم):
بازی های کودکانه: هفت سنگ، گرگم به هوا، استوپ هوایی، قلعه بازی، خاله بازی، نون بیار کباب ببر، قایم باشک، لیلی، خروس جنگی، اوستا بازی، الک دولک و کلی بازی های دوران بچگی که همهاش، هم باعث شادی است و هم باعث سلامت بدن. راستی چه اشکالی دارد هر از گاهی بزرگترها هم با بچهها از این بازیها بکنند؟
ب) برای بزرگترها (گروه سنی دال، هـ، واو،...، ط، ی، ....):
تیر اندازی: از آن تفریحات و ورزشهاست که مخصوص بزرگترهاست و کمی برای کوچکترها خطر دارد. هم ورزش مفرحی است و هم برای روز مبادا که خدای ناکرده قرار به جنگ شد، بکار آدم می آید.
شوخی با همسر: یکی از بهترین کارها خوشحال کردن همسر است. چه مرد، زن را و چه زن مرد را. چه چیز زیباتر از آن است که یک زوج خوشبخت، همیشه با هم بخندند و همدیگر را خوشحال کنند. خدا برکت میآورد به آن خانه. عشق و علاقه به هم را هم زیاد می کند. این بخش را در قسمت «برای بزرگترها» گذاشتیم تا وقتی که گروه سنی های قبلی پشت لبشان سبز شود و ان شاالله مبارکه!
ج) برای تمام گروههای سنی:
اسبسواری: ورزش خوبی است ولی کمی گران است. ولی هر کس یکبار لذت اسبسواری را بچشد دیگر از آن دست بر نخواهد داشت.
شنا: در هر منطقه ای حداقل یک استخر چه روباز چه سرپوشیده پیدا می شود. مایو هم که دیگر قیمت چندانی ندارد. باید توجه کرد که تا شنا را خوب یاد نگرفتهاید، فعلا به قسمت پر عمق نروید که ممکن است، دار فانی را وداع گویید.
ورزشهای رزمی: ماشاالله دیگر ورزشهای رزمی آنقدر زیاد و متنوع شده که دیگر قابل شمردن هم نیست. برای زوجهایی که کمی با هم اختلاف دارند پیشنهاد می کنیم که حتما به کلاسهای دفاع شخصی مراجعه فرمایند.
کشتی: توی خون هر ایرانی ای کشتی هست. کمی پشتکار و همت داشته باشید مدالآور المپیک هم میشوید.
هنرهای دستی: بهترین تفریح برای خانم های خانه دار. ریسندگی، خیاطی، کوبلندوزی، ملیلبافی، قلاببافی، ترمهدوزی، گلدوزی و ... . البته مردهای با ذوق هم میتوانند از این کارها بکنند. چه اشکالی دارد از هر انگشت مردها هم هزار هنر ببارد.
بذلهگویی با دوستان: دوستان خوب در غم و شادی هم شریکند. پس معطل چی هستید؟ دوست خودتان را شاد کنید تا شما هم شاد شوید
معنای اوقات فراغت
چنانچه از گروهی از مردم که به شکل تصادفی برگزیده شدهاند بپرسیم که نظرتان درباره اوقات فراغت چیست پاسخهای متفاوتی میدهند. عدهای ممکن است بر این بارو باشند که اوقات فراغت مدت زمانی است که پس از انجام کار یا انجام وظائف و مسئولیتها باقی میماند. عده دیگر ممکن است به فعالیتهای خاصی نظیر تماشای تلویزیون شرکت در فعالیتهای ورزشی ، صرف غذا در بیرون از منزل و هزاران نوع فعالیت دیگری که ممکن است برای آنان جالب باشند، اشاره کنند.
تنوع این پاسخها نشان میدهد که اوقات فراغت برای افراد مختلف معانی گوناگونی دارد. ولی آنچه مسلم است اوقات فراغت فقط زمان آزاد شده از بار کار نیست. بلکه فعالیتی غیر اجباری است. در فرهنگ عمید نیز درباره تعریف و فعال اوقات فراغت چنین آمده است: فراغت در فارسی به معنی آسودگی و آسایش و آسودگی از کار و شغل است. فرد در این اوقات میخواهد که به اشتغالی بپردازد که با کمال میل به آنها علاقه نشان میدهد خواه به منظور استراحت خواه برای ایجاد تنوع.
کارکردهای اوقات فراغت رفع خستگی
یکی از کاکردهای اساسی اوقات فراغت رفع خستگی و تامین استراحت فرد است. انسانها به همه به استراحت و رفع خستگی نیاز دارند. کار مداوم بدون زمانی برای رفع خستگی موجب پائین آمدن بازده عمل و و خم خوردن سلامت روانی فرد میشود اما هدف از این اوقات بطالت نیست بلکه زمانی است که فرد به تمدد اعصاب میپردازد و حاصل آن افزایش بازده است.
کارکردهای اوقات فراغت ، نیاز به تفریح
پس از انجام کار در طی ایامی ، آدمی نیاز دارد تا اوقاتی را صرف تفریح کند. نقل میکنند که علی علیهالسلام در روزهای جمعه به بیرون از شهر مدینه و به قصد تفریح میرفتند. تفریح جنبههای مختلفی برای افراد میتواند داشته باشد. در اسلام به تفریحات سالم متعددی اشاره شده است که میتوانند نقش موثری در روح و روان فرد داشته باشند پیامبر اکرم با اشاره کردن به عنوان یک تفریح سالم میفرمایند: مسافرت کنید تا سلامت بمانید.
کارکردهای اوقات فراغت، شکوفایی استعدادها
استعدادهای انسان اگر در زمینه و شرائط مساعدی قرار گیرد به فعل تبدیل میشوند. از این جهت شناسائی این زمینهها در زندگی فرد بسیار مهم است. اوقات فراغت یکی از این موقعیتهای بسیار مناسب است که فرد میتواند با استفاده از آن به شناسائی و تقویت استعدادهای خود بپردازد. مثلا کمی که در این اوقات به نقاشی و یا دیگر کارهایی میپردازد که استعداد دارد.
کارکردهای اوقات فراغت ، رشد اجتماعی فرد
اوقات فرد علاوه بر تاثیرات فردی که در شخصیت فرد دارد به رشد اجتماعی او نیز کمک میکند. شرکت فرد شبکههای اجتماعی موجب بهبود روابط اجتماعی فرد شده و پیشرفت از لحاظ اجتماعی کمک میکند. بسیاری از پیشرفتهای فرد با پیشرفت اجتماعی فرد پیوند تنگاتنگ دارد اگر فرد دارای بهترین و ارزنده ترین استعداد باشد تا زمانیکه به ارائه آنها در سطح اجتماعی توانایی نداشته باشد، چندان موفق نخواهد بود.
رهنمودهای عملی برای استفاده اوقات فراغت
اوقات فراغت معنای اصلی آن اشاره به اختیار و آزادی عمل فرد دارد. بنابراین پر کردن آن و حال و هوای کاری به آن دادن از کارکردهای آن میکاهد. بنابراین بهتر است فرد در این اوقات با خیالی آسوده و آزادی عمل کامل فعالیت مورد نظر را فقط به خاطر خود و دلخواه و حتی بدون توجه به نتایج مادی و غیره انجام دهد. بنابراین در مورد پر کردن اوقات فراغت کودکان نیز باید از تحمیل فعالیت دلخواه و مورد علاقه خود به کودکان و نوجوانان پرهیز کنیم. از سرگرمیها و فعالیتهای متنوع استفاده شود و البته نه به صورت فشرده تا موجب خستگی و دلزدگی فرد نشود. حتی الامکان در این اوقات بسته به علائق و تمایلات فرد از کارهای هنری نیز گنجانده شود.هرچند برخی افراد عمدتا اوقات فراغت را با کارهای هنری پر میکنند اما این مساله بستگی زیادی به علاقه و استعداد فرد دارد و چون هدف فراز برنامه ریزی برای اوقات فراغت اجبار نیست بهتر است با علاقه و استعدادهای فرد مطابقت داشته باشد. برخی از افراد اوقات فراغت خود را با انواع فعالیتهای رایانهای میگذراند که در راس این فعالیتها بازیهای کامپیوتری ، Chat و غیره قرار دارد. اما آنچه توصیه میشود اینکه نباید ساعات طولانی از دقت افراد و بویژه کودکان و نوجوانان صرف بازی با کامپیوتر شود زیرا عوارض زیادی در پی خواهد داشت که میتوان به عوارض جسمانی ، روانی و اجتماعی و فرهنگی تقسیم کرد.
بروز چاقی یکی از عوارض جسمانی است و پرخاشگری نمونهای از عوارض روانی اگر قرار است اوقات فراغت فرد با استفاده از کامپیوتر طی شود لازم است با برنامه ریزی و انتخاب فعالیتهای مطلوب انجام گیرد. صله رحم و دید و بازدید در اسلام به عنوان یکی از فعالیتهای اوقات فراغت معرفی میشود که هم آثار مطلوب فردی و هم اجتماعی دارد. در انتخاب فعالیتهای اوقات فراغت از دیگران تقلید نکنید. افراد از لحاظ میزان لذتی که از فعالیتها میبرند، متفاوتند. اجازه ندهید فعالیتهای شما در اوقات فراغت به صورت عادت بیایدکه از فلسفه اساسی برنامه ریزی اوقات فراغت ساقط است .